14. edycja Nagrody Naukowej im. Jana Jędrzejewicza

Anna Wacławik i Maria Ciesielska laureatkami 14. edycji Nagrody Naukowej im. Jana Jędrzejewicza.

W Płońsku po raz czternasty rozstrzygnięto konkurs o Nagrodę Naukową im. Jana Jędrzejewicza dla najlepszej polskojęzycznej książki poświęconej historii nauki i techniki. Laureatkami zostały Anna Wacławik i dr hab. Maria Ciesielska, autorki książki „Fleck. Ocalony przez naukę”, wydanej w 2025 roku przez Wydawnictwo Agora.

Nagrodę w wysokości 12 tys. zł ufundował Samorząd Miasta Płońska. Uroczystość odbyła się 28 września w sali widowiskowo-kinowej Miejskiego Centrum Kultury w Płońsku. Tegoroczne rozstrzygnięcie Nagrody było jednym z wydarzeń towarzyszących 21. Dniom Patrona Miasta Płońska i jednocześnie ich zwieńczeniem.

 Laureatkami 14. edycji zostały Anna Wacławik i dr hab. Maria Ciesielska za książkę „Fleck. Ocalony przez naukę”, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2025. Publikacja poświęcona jest Ludwikowi Fleckowi – lekarzowi, mikrobiologowi i filozofowi nauki, którego losy i dorobek naukowy nierozerwalnie splatały się z dramatyczną historią XX wieku.

Kapituła Nagrody przyznała także dwa wyróżnienia. Michał Stanisław Jasiński został wyróżniony za książkę „Unici warszawscy w latach 1721–1945. Kulturowy obraz społeczności”, wydaną przez Instytut Historii Nauki PAN i Oficynę Wydawniczą ASPRA-JR. Drugie wyróżnienie otrzymała Julia Czapla za publikację „Albumy zoologiczne przedmiotem i wynikiem badań. Rola przedstawień zwierząt w humanistycznej historii naturalnej (1530–1630)”, wydaną przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

Uczestników uroczystości powitał Burmistrz Miasta Płońska Andrzej Pietrasik. Podczas spotkania przypomniano również historię Nagrody – trzynaście poprzednich edycji zaprezentowano w przygotowanym na tę okazję filmie.

Jednym z punktów programu był wykład prof. dr. hab. Jarosława Włodarczyka zatytułowany „Astronomia i medycyna 200 lat przed Janem Jędrzejewiczem, czyli niezwykłe przypadki pewnego małżeństwa”. Następnie prof. Jarosław Włodarczyk, jako przewodniczący Kapituły Nagrody Naukowej im. Jana Jędrzejewicza, przedstawił informacje o jej pracach i ogłosił tegoroczny werdykt.

Głos zabrały również laureatki – Anna Wacławik i dr hab. Maria Ciesielska. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele środowiska naukowego i miejskich instytucji, a także uczniowie Szkoły Podstawowej nr 2 w Płońsku. Spotkanie poprowadził Adam Derdzikowski – koordynator Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego w Płońsku oraz przedstawiciel Burmistrza Miasta Płońska w Kapitule Nagrody.

Integralną częścią wydarzenia było przypomnienie postaci patrona Nagrody i jego związków z Płońskiem. Uczestnicy uroczystości udali się na płoński cmentarz, gdzie złożyli kwiaty i zapalili znicze na grobie Jana Walerego Jędrzejewicza. Odwiedzili również Dom Pamięci oraz obejrzeli płońskie murale nawiązujące do życia i działalności Jędrzejewicza. W ten sposób naukowa część wydarzenia została połączona z poznawaniem miejsc, w których Płońsk pielęgnuje pamięć o swoim wybitnym mieszkańcu.

Nagroda, która łączy Płońsk z polską nauką.
Nagroda Naukowa im. Jana Jędrzejewicza została ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej w Płońsku z 24 stycznia 2013 roku. Jej celem jest propagowanie polskiego piśmiennictwa dotyczącego historii nauki i techniki oraz popularyzowanie postaci patrona.

Nagroda jest fundowana przez Samorząd Miasta Płońska i przyznawana pod egidą Komitetu Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk oraz Kasy im. Józefa Mianowskiego – Fundacji Popierania Nauki.

Jan Walery Jędrzejewicz (1835–1887) był lekarzem i astronomem związanym z Płońskiem. Prowadził tu własne obserwatorium astronomiczne, w którym wykonywał systematyczne obserwacje, a wyniki swoich badań publikował. Był także autorem wydanej w 1886 roku „Kosmografii”, jednego z najważniejszych polskich podręczników astronomii swojej epoki.

Czternasta edycja Nagrody po raz kolejny połączyła w Płońsku naukę, historię miasta i pamięć o Janie Jędrzejewiczu. Udział młodych Płońszczan w tegorocznym wydarzeniu pozwolił jednocześnie przybliżyć jego postać kolejnemu pokoleniu mieszkańców miasta.