Obchody 159. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego

159 lat temu wybuchło powstanie styczniowe...
W niedzielę, 23 stycznia br.  w uroczystych obchodach zorganizowanych przez Jednostkę Strzelecką 1006 Płońsk udział wziął Burmistrz Płońska Andrzej Pietrasik.
Skromna uroczystość odbyła się na cmentarzu parafialnym w Płońsku przed grobem jednego z weteranów powstania.

Rys historyczny autorstwa dr Arkadiusz Barański:

POWSTANIE STYCZNIOWE
W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku czyli 159 lat temu wybuchło powstanie styczniowe. Był ono drugim zrywem narodowym. Lepiej przygotowane i zorganizowane. Dzień wybuchu to również działania na terenie miasta Płońska. Początkowo nie planowano działań w okolicy Płońska, gdyż miano zaatakować garnizony rosyjskie w Płocku, Pułtusku i Przasnyszu. Do działań w tych dwóch ostatnich miastach w ogóle nie doszło. Powstanie w naszym mieście rozpoczęło się od ataku na 200 osobowy garnizon rosyjski stacjonujący w Płońsku pod dowództwem kapitana Artamonowa. Ataku dokonał oddział dowodzony przez naczelnika powiatu płockiego Henryka Grothusa. O ataku Rosjanie zostali uprzedzeni przez dwóch mieszkańców Płońska Fajbusia Kohna i Markusa Lichtensztejna. Główny atak grup partyzanckich, na które dowódca podzielił oddział koncentrował się w kierunku Rynku od strony ulic: Ciechanowskiej, Pułtuskiej, Warszawskiej i Płockiej. Powstańcy byli słabo uzbrojeni liczyli na zdobycie broni od Rosjan. Atak zakończył się niepowodzeniem. Powstańcy stracili 3 zabitych i było 3 rannych, ponad 100 dostało się do niewoli, którzy zostali postawieni przed sądem w kazamatach modlińskich.

Walki w powstaniu to 1200 potyczek, czyli atak na mniejsze jednostki rosyjskie. Płońsk i okolice były terenem na którym takie walki się toczyły. Ostatnią bitwą na tym terenie odbyła się w okolicach miejscowości Rybitwy, którą stoczył Teofil Witkowski urzędnik pocztowy z Płońska wraz ze swoim oddziałem. Powstańcy ponieśli klęskę. Oprócz Teofila Witkowskiego w powstaniu brało udziału wielu mieszczan z Płońska, choć oddziały powstańcze rekrutowały się głównie z chłopów. Do nich należeli między innymi: wszyscy synowie byłego burmistrza miasta Andrzeja Majorkiewicza, Kazimierz Łempicki- kierownik miejscowego domu zleceń, Franciszek Wojciechowski- ekspedytor pocztowy.

W powstanie styczniowe były zaangażowane wszystkie grupy społeczne w odróżnieniu od powstania listopadowego gdzie brała udział tylko szlachta. Bardzo ważną rolę odegrało duchowieństwo, przykładem może tu być zakonnik karmelicki z Płońska Roch Zdziarski był poborcą podatkowym na rzecz rządu powstańczego. W powstanie zaangażowała się również część ziemiaństwa z okolic miasta, jednym z nich był właściciel wsi Siekluki Hipolit Sieklucki.

Do powstania stosunek obcych narodowości był różny.
Społeczność mozaistyczna raczej zachowywała życzliwą neutralność. Były też przypadki współpracy z Rosjanami, ale wielu członków tej społeczności brało czynny udział w tym zrywie. Ludność pochodzenia niemieckiego czyli osadnicy żyjący na naszym terenie byli wrogo nastawieni do powstania i bardzo często pomagali Rosjanom.

Przyczyn klęski powstania należy upatrywać w słabym uzbrojeniu powstańców oraz wprowadzeniu przez carat uwłaszczenia chłopów na lepszych warunkach niż proponował rząd powstańczy. Po powstaniu nastąpiło wiele represji wobec Polaków, bardziej intensywne rusyfikacja i germanizacja, zlikwidowano wszystkie zakony męskie w Królestwie Polskim również Karmelitów Trzewiczkowych w Płońsku, konfiskaty majątków i zsyłki na Sybir. Spektakularnym było w latach 1869 i 1870 odebranie 330 miastom praw miejskich, z których część odzyskuje dopiero teraz, np. od 1 stycznia 2022 roku miastem na nowo zostało Nowe Miasto nad Soną.